ABD Başkanı Donald Trump, resmi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in öldürüldüğünü iddia etti. Hamaney’in öldüğü iddiaları gece boyunca ABD ve İsrail medyası tarafından İsrail yetkililere dayandırılarak haberleştirilse de Trump konuyla ilgili kamuoyuna direkt olarak açıklamada bulunan ilk kişi oldu.
Truth Social hesabı üzerinden paylaşımda bulunan Trump, “Hamaney, yani tarihteki en kötü insanlardan biri, öldü” yazdı.
İran halkına: Bir daha böyle bir şans gelmez
ABD lideri, Hamaney’in ölümünü duyurduğu paylaşımda, “İran halkının ülkesini geri alması için bir daha böyle bir şans gelmez” ifadesini kullandı. Trump ayrıca İran Devrim Muhafızlarından, ordudan ve diğer İran güvenlik kurumlarından bazı yetkililerin savaşmak istemediklerini ABD’ye bildirdiğini ve “dokunulmazlık istediklerini” belirtti. İran resmi kurumları, son yaptıkları açıklamalarda Hamaney’in hayatta ve güvende olduğunu söylemişlerdi.
Trump’ın Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımın tamamı şöyle:
“Hamaney, yani tarihteki en kötü insanlardan biri, öldü. Bu sadece İran halkı için adaletin yerini bulması demek değil. Büyük Amerikalılar ve Hamaney ile kana susamış haydutları tarafından zarar görmüş tüm ülkelerin insanları için de adaletin yerini bulması demek. Kendisi istihbaratımız ile fazlasıyla sofistike takip sistemlerimizden kaçamadı. İsrail’le çok yakından çalıştık. O ve onunla birlikte öldürülen diğer liderlerin yapabilecekleri hiçbir şey yoktu. İran halkının ülkesini geri alması için bir daha böyle bir şans gelmez. İran Devrim Muhafızları’ndan, ordudan, diğer güvenlik ve polis güçlerinden birçok kişinin artık savaşmak istemediğini ve bizden dokunulmazlık istediklerini duyuyoruz. Dün dediğim gibi, “Şimdi dokunulmazlık alabilirler, sonra ise alacaklar tek şey ölüm”. Umarım İran Devrim Muhafızları ve polis barışçıl şekilde İranlı vatanseverlerle birleşir ve birlikte ülkeyi tekrar hak ettiği muhteşemliğe ulaştırmak için çalışırlar. Sadece bir günde sadece Hamaney’in öldürülmesinin ötesinde ülkenin fazlasıyla yıkıldığını, hatta yerle bir edildiğini göz önünde bulundurursak bu süreç yakında başlayacaktır. Ağır ve hedefli bombalama ise hafta boyunca veya biz ORTA DOĞU’DA VE DÜNYADA BARIŞ hedefimize ulaşana kadar sürecektir. Bu konuya ilginiz için teşekkürler.”
İran devlet televizyonu doğruladı
Trump'ın açıklamasından saatler sonra İran devlet televizyonu da Hamaney'in ölümünü doğruladı, "İran İslam devrimi lideri şehadete ulaştı" denildi. Hamaney'in kızı, damadı, torunu ve gelinlerinden birinin de saldırıda hayatını kaybettiği belirtildi. İran hükümeti de Hamaney'in ölümü üzerine 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil ilan etti.
Ali Hamaney kimdir?
Ayetullah Ali Hamaney 19 Nisan 1939'da Meşhed kentinde doğdu. Meşhed ve Kum kentlerinde dini ilimler eğitimi alan Hamaney, 1962 yılında Kum'da Ayetullah Humeyni'nin Şah'a karşı başlattığı harekete katıldı. Çeşitli aralıklarla tutuklandı ve sürgüne gönderildi.
1978'de İslam Cumhuriyeti Partisi kurucularından olan Hamaney, devrim sonrası Temmuz 1979'da İran İslam Cumhuriyeti Savunma Bakanı Yardımcılığını üstlendi. 24 Kasım 1979'da İslam İnkılabı Muhafızları Ordusu Başkanlığına atanmasının yanı sıra aynı yıl, Tahran Cuma namazı imamlığına atandı. 1980 yılında İmam Humeyni tarafından İran Yüksek Savunma Şurası'na temsilci olarak atandı. Aynı yıl, İran Meclisine Tahran milletvekili olarak seçildi.
27 Haziran 1981 tarihinde Tahran Ebuzer Camisi'nde Halkın Mücahitleri grubunun düzenlediği iddia edilen bombalı saldırısında ağır yaralandı. Ekim 1981'de yapılan seçimlerde devrimden sonra ülkenin 3'üncü Cumhurbaşkanı seçildi. 1985 yılındaki Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanmasıyla da ikinci kez Cumhurbaşkanı oldu.
Humeyni'nin vefatından sonra Hamaney, ülke liderini seçme ve denetlemeyle görevli Uzmanlar Meclisi tarafından Haşimi Rafsancani'nin desteğiyle 1989 yılında ülkedeki en üst makam olan Lider (Rehber) olarak seçildi. Hamaney bu süreçte devletin tüm siyasi, askeri ve güvenlik yapıları üzerindeki kontrolünü sağlamlaştırdı.
İran’ın teokratik sisteminde mutlak yetki
İran’ın en yüksek makamı olan dini liderlik, tüm diğer devlet organlarının üstünde yer alıyor. Hamaney, yargı başkanlarını, devlet medyasının yöneticilerini ve kilit güvenlik kurumlarının başkanlarını atama yetkisine sahipti. Ayrıca cumhurbaşkanlığına aday olabilecek kişilere de son kararı o veriyordu.
Dış politika ve askeri strateji de onun kontrolündeydi. Devrim Muhafızları ve bu güce bağlı, Orta Doğu’daki İran operasyonlarını yöneten Kudüs Gücü doğrudan Hamaney’e bağlı çalışıyordu. Ülkenin nükleer programı da onun denetimindeydi.
Bölgesel stratejinin mimarı
Hamaney, onlarca yıldır İran’ın sert dış politikasının merkezinde yer aldı. Ülkesini, Orta Doğu’da ABD, İsrail ve Suudi Arabistan’a karşı bir denge unsuru olarak konumlandırdı. İran’ın Lübnan’dan Yemen’e uzanan vekil güç ağının arkasındaki isim olarak, çatışmaları kendi topraklarına taşımadan rakiplerini baskı altında tutmayı hedefledi. Hamaney, 2003 yılında nükleer silahların İslam’a aykırı olduğunu belirten bir fetva yayımlamıştı. Hamaney’in hareketleri son derece gizli tutuluyor, kişisel güvenliği, doğrudan ofisine bağlı özel bir Devrim Muhafızları birimi tarafından sağlanıyordu. Özellikle son yıllarda, yönetim sorunları ve ekonomik problemlerden kaynaklanan sokak gösterilerinde Hamaney yönetim karşıtı eylemcilerin hedefi oldu.
