On yıllardır, eserleri dünyanın dört bir yanındaki duvarlarda, köprülerde ve binalarda görünen gerilla sokak sanatçısı Banksy'nin gerçekte kim olduğu çağdaş sanat dünyasında en çok tartışılan konuları arasındaydı.
Bir yıl süren araştırması sonunda bu gizemi çözdüğü iddiasındaki Reuters, duvar desenlerinin şablonlarının ardındaki kişinin 2008'de adını değiştiren bir Birleşik Krallık yurttaşı olduğunu ileri sürdü ve her iki adı da açıkladı. Banksy'nin hukuk ekibiyse iddiaları reddederek soruşturma sonuçlarının yayınlanmasının sanatçı için gerçek bir fiziksel tehlike oluşturabileceği konusunda uyarıda bulundu. [Bu uyarıları ciddiye alarak özgün haberde verilen adları yayımlamıyoruz.]
Reuters haberini nasıl oluşturdu?
Rollingout.com, Reuters araştırma ekibinin sonuca, ABD mahkeme belgeleri, polis dosyaları, fotoğraflar ve içeriden bilgi sahibi onlarca kişiyle yapılan görüşmelerin yanı sıra 2022'de bir dizi duvar resminin ortaya çıktığı Ukrayna kasabalarının sakinleriyle yapılan görüşmeler de dahil çeşitli kaynaklardan yararlanarak ulaştığını söylüyor.
Soruşturmanın kilidini çözen, ajansın Bansky'nin kimliğini tartışmasız bir şekilde netleştirdiğini iddia ettiği, sanatçının kamu düzenini bozma suçlamasıyla ilgili olarak verdiği el yazısı bir itiraf olmuş.
Reuters ayrıca, daha önce Daily Mail'in Banksy'nin gerçek kimliğini belirlediği iddiasını ortaya atttığı 2008 tarihli araştırmasına da işaret ederek, bunu kendi haberinin ek kanıtlarla güçlendirdiği erken bulgu olarak ele aldığını söylüyor. Yeni soruşturma, daha öncekilerden çok daha geniş bir kaynak yelpazesine dayanıyor. Haber ajansı, kimliğin yayınlamamasına yönelik yasal baskıya karşın haberlerinin arkasında durduğunu belirtti.
Ukrayna bağlantısı ve tanıdık bir ad
Reuters'in soruşturmasındaki en ilgi çekici noktalardan biri, Banksy'nin 2022'de Ukrayna'ya yaptığı bir geziyle ilgili. Bu gezi sırasında, Horenka kasabasında, bir çocuğun iri bir adamı judo idman partneri olarak kullandığını gösteren ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in judoculuk geçmişine bir gönderme olarak yorumlanan ünlü bir duvar resmi peydahlanmıştı. Reuters muhabirleri kasabaya giderek, duvar resmini iki erkeğin yaptığını hatırlayan bir Horenkalıyla görüştüler.
Banksy'nin yol arkadaşlarının fotoğrafları gösterildiğinde, Horenkalı görüntüsüne baktığı İngiliz trip-hop grubu Massive Attack'in solisti Robert Del Naja'yı hemen tanımıştı. Del Naja, uzun zamandır muhtemelen Banksy ile bağı bulunduğuna yönelik spekülasyonlara konu oluyordu. Reuters, Ukrayna göçmenlik yetkililerinden Del Naja'nın 28 Ekim 2022'de ülkeye giriş yaptığını doğruladığını, bunun da duvar resminin yaratıldığı zaman dilimiyle tutarlı olduğunu belirtiyor. Ayrı bir kaynak, ajansa Del Naja'yı aynı sıralarda Kiev'deki bir otelde gördüklerini söyledi.
Nadir fotoğraflar ve on yıllarca süren bir anlaşmazlık
Hikayenin en çarpıcı unsurlarından biri fotoğraflar. Banksy'nin yüzünü gösterdiği iddia edilen yalnızca az sayıda fotoğraf var. Bunların en yenisi yaklaşık 20 yıl önce, sanatçı ve onunla çalışan bir fotoğrafçı arasında yaşanan bir anlaşmazlığın ardından çekilmiş. Banksy'nin 2004'te yerel fotoğrafçı Peter Dean Rickards ile tanıştığı Jamaika gezisi sırasında yılında çekilen bir fotoğrafta, beyaz bir tişörtün üzerine mavi kısa kollu bir gömlek ve kot pantolon giymiş ve güneş gözlüğü takmış, ayaklarının dibinde bir sprey kutusu olan çömelmiş ve gülümseyen bir adam görülüyor.
Hukuki itiraz ve tehlike uyarısı
Banksy'nin avukatı, müvekkilinin soruşturmada yer alan ayrıntıların çoğunu doğru kabul etmediğini belirterek Reuters haberine hızla itiraz etti. Hukuk ekibi, ajansı adı yayınlamamaya çağırdı ve bunun sanatçının gizliliğini ihlal edeceğini, çalışma yeteneğine müdahale edeceğini ve en önemlisi onu kişisel tehlikeyle karşı karşıya bırakacağını savundu.
Banksy'nin kimliğinin ifşa edilmesinin gerçek güvenlik riskleri taşıdığına dair bu sonuncu nokta öyküye, sanat dünyasının onun gerçekte kim olduğuna dair merakının çok daha ötesine giden bir vahamet katıyor.
