Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası’nı tekrar gözden geçirilmek üzere Cumhuriyet Meclisi’ne geri gönderdi. Erhürman, suç unsurlarının belirsizliği, masumiyet karinesiyle uyumsuzluk, basın ve ifade özgürlüğüne müdahale riski ile mevcut hukuki düzenlemelerin yetersizliği gibi sebepler öne sürdü.
5 Mayıs tarihinde Cumhuriyet Meclisi’nde oy çokluğuyla kabul edilerek onayına sunulan Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası, Cumhurbaşkanı Erhürman tarafından Anayasa’nın 94’üncü maddesi çerçevesinde yeniden incelenmek üzere geri gönderildi.
Cumhurbaşkanı Erhürman, bu geri gönderme sebeplerini dört ana başlık altında topladı:
1- SUÇ UNSURLARININ BELİRSİZLİĞİ
Erhürman, yasaya eklenmesi planlanan 23B maddesinin “bir sanığın veya mahkûm olmamış şahsın yargılandığı suçla ilgili veya bu tür bir yargılama sürecinde şikâyette bulunan ya da tanıklık eden kişinin açık adı veya fotoğrafını kamuya açık biçimde yayımlayan, gösteren, basına veren veya herhangi bir yolla teşhir eden kişi” ifadesiyle yeni bir suç tanımını gündeme getirdiğini belirtti.
Ancak, bu düzenlemenin hangi fiilin hangi koşullarda suç sayılacağını yeterince net bir şekilde tanımlamadığını vurgulayan Erhürman, “teşhir etmek”, “kamuya açık olarak paylaşmak”, “yazmak” ve “göstermek” gibi ifadelerin tanımsız kaldığını kaydetti.
Yasanın mevcut haliyle yalnızca isim paylaşımını değil, haber amaçlı paylaşımlar, sosyal medya üzerindeki yorumlar ve kamuoyunu ilgilendiren konulardaki eleştirel görüş açıklamalarının da suç kapsama girebileceği uyarısını yapan Erhürman, bu durumun özellikle sosyal medya ve internet gazeteciliği açısından ciddi ifade özgürlüğü sorunlarına yol açabileceğini ifade etti.
Bunun yanı sıra, bir kişinin yargılandığı davada aklanması durumunda, o kişiyle ilgili daha önce yayımlanmış haber ve görseller üzerinden açılabilecek davaların, ifade ve basın özgürlüğü açısından yeni problemler yaratabileceğini belirten Erhürman, benzer düzenlemelerin mevcut Ceza Yasası’nda da yer aldığını hatırlattı.
2- "MASUMİYET KARİNESİ" KAVRAMIYLA DÜZENLENEN FİİL ARASINDA UYUM BULUNMAMASI
Erhürman, düzenlemenin başlık kısmında “Masumiyet Karinesinin İhlali” ifadesinin yer almasına karşın, madde içeriğinde masumiyet karinesinin korunmasına yönelik belirgin ve sistematik bir çerçevenin bulunmadığını ifade etti.
Masumiyet karinesinin, suçlama altında olan bireylerin suçluymuş gibi gösterilmelerini önlemeye yönelik bir amaç taşıdığını dile getiren Erhürman, mevcut hukuk sisteminde kişilik hakları, özel hayatın korunması ve kişisel verilerin güvenliği ile ilgili mekanizmaların bulunduğunu kaydetti.
Yasa metnindeki “isim” ve “fotoğraf” kavramlarının sosyal medya, internet haber platformları ve arama motorları açısından nasıl uygulanacağını anlamanın zor olduğunu vurgulayan Erhürman, bir kişinin yalnızca baş harflerinin kullanılmasının ya da görüntüsünün bulanık hale getirilmesinin bile yeterli olup olmadığının netleşmediğini belirtti.
3- BASIN VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE Ölçüsüz MÜDAHALE RİSKİ
Erhürman, düzenlemenin özellikle basın ve sosyal medya üzerinden yapılan paylaşımları hedef aldığını, ifade özgürlüğünün demokratik bir toplum için temel unsurlardan biri olduğunu vurguladı.
Anayasa’nın 24’üncü maddesinin düşünce ve ifade özgürlüğünü güvence altına aldığını hatırlatan Erhürman, haber verme hakları ile kişilik hakları arasında dengeli bir yaklaşımın oluşturulması gerektiğini ifade etti.
Gazetecilerin kamu yararı taşıyan içerikleri yayımlarken suç tehdidi altında kalmasının “otokontrol” ve “otosansür” yaratabileceğini belirten Erhürman, bunun halkın bilgi edinme hakkını olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
4- MEVCUT HUKUKİ KORUMA MEKANIZMALARININ ZATEN BULUNMASI
Kişilik haklarının korunması, özel hayatın gizliliği, hakaret ve iftira gibi konularda var olan düzenlemelerin hukuki metinlerde zaten bulunduğunu hatırlatan Erhürman, yeni düzenlemenin bu alanlarda tartışmalı ve belirsiz sonuçlar doğurabileceğini vurguladı.
Erhürman, yukarıda belirtilen nedenlerle Ceza Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasası’nı Anayasa’nın 94’üncü maddesi doğrultusunda tekrar görüşülmek üzere Cumhuriyet Meclisi’ne gönderdiğini duyurdu.
